Een stuk vlees, een hap brood of een tablet die lijkt vast te zitten halverwege de mond en de maag, veroorzaakt een begrijpelijke paniekreflex. De juiste reactie hangt echter af van één objectief criterium: kan de persoon nog ademen en praten, of niet? Deze onderscheiding bepaalt of de situatie een eenvoudige slokdarmirritatie is of een obstructie van de luchtwegen die binnen enkele minuten levensbedreigend kan zijn.
Partiële of totale obstructie van de luchtwegen: onderscheidingscriteria
De meeste artikelen mengen ongemak bij het slikken en verstikking. De te nemen maatregelen zijn echter tegenovergesteld in deze twee gevallen. De onderstaande tabel vat de indicatoren samen die snel kunnen helpen beslissen.
Ook interessant : Tips en trucs om uw kinderen dagelijks te begeleiden in hun ontwikkeling
| Geobserveerde criteria | Partiële obstructie (effectieve hoest) | Totale obstructie (ineffectieve hoest) |
|---|---|---|
| Capaciteit om te praten of te schreeuwen | Ja, zelfs met moeite | Nee |
| Hoest | Sterk, hoorbaar, productief | Stil of afwezig |
| Ademhaling | Hoorbaar, piepend maar aanwezig | Onmogelijk of zeer zwak |
| Kleur van het gezicht | Normaal of lichtrood | Cyanose (blauwe lippen, nagels) |
| Reflexgebaar | De persoon hoest spontaan | De persoon houdt de handen naar de keel |
| Te nemen actie | Aanmoedigen om te hoesten, niet fysiek ingrijpen | Rugslagen en vervolgens buikcompressies |
De grens tussen ongemak en levensbedreigende situatie hangt af van de mogelijkheid om te praten en te ademen, niet van de intensiteit van de pijn of de paniek die wordt ervaren. Een persoon die hard hoest, zelfs als hij of zij in paniek is, heeft nog steeds een voldoende luchtweg.
Weten hoe je een vastgelopen voedsel in de keel kunt verhelpen vereist eerst deze snelle evaluatie, want fysiek ingrijpen bij een persoon die nog effectief hoest, kan het vreemde voorwerp verplaatsen en de situatie verergeren.
Verder lezen : De beste tips om je stoel te kiezen in een Ryanair-vliegtuig
Ontstoppingsprocedure bij een volwassen persoon die bij bewustzijn is: rugslagen en buikcompressies
Wanneer de hoest ineffectief wordt (stil, de persoon kan geen geluid meer maken), volgt de aanbevolen procedure in de eerste hulp een gestructureerd protocol in drie stappen, herhaald tot de obstructie is verholpen of het bewustzijn verloren gaat.
- 5 rugslagen tussen de schouderbladen: de persoon naar voren buigen, stevig slaan met de handpalm tussen de schouderbladen, en na elke klap controleren of het vreemde voorwerp is uitgehoest
- 5 buikcompressies van het type Heimlich: achter de persoon gaan staan, de vuist boven de navel en onder het borstbeen plaatsen, scherpe druk naar binnen en omhoog uitoefenen
- Deze twee series afwisselen (5 slagen en dan 5 compressies) zonder onderbreking zolang de persoon bij bewustzijn blijft en de obstructie aanhoudt
Deze systematische afwisseling is het centrale punt van de behandeling. Veel inhoud beschrijft vaag de Heimlich-manouvre zonder te verduidelijken dat deze deel uitmaakt van een herhaald cyclus met rugslagen.
Verlies van bewustzijn tijdens de manouvre
Als de persoon het bewustzijn verliest, leg hem of haar dan op de grond op de rug. Bel onmiddellijk de hulpdiensten (15 of 112) als dat nog niet is gedaan. Begin met hart-longreanimatie, te beginnen met borstcompressies, zelfs als een hartstilstand niet is bevestigd: borstcompressies kunnen helpen om het vreemde voorwerp te verplaatsen.
Controleer visueel of er een object zichtbaar is in de mond voor elke beademing. Probeer nooit blind met de vinger te vegen, omdat dit het vreemde voorwerp dieper kan duwen.
Effectieve hoest en voedsel dat vastzit in de slokdarm: waarom niet ingrijpen
De meest voorkomende reflex bij iemand die hoest tijdens het eten is om hem of haar op de rug te kloppen. De recente eerste hulp aanbevelingen benadrukken echter een punt dat in tegenspraak is met deze reflex: als de persoon effectief hoest, moet er geen klap op de rug worden gegeven en geen buikcompressies worden uitgevoerd.
Hoesten is het krachtigste expulsie-mechanisme dat het lichaam heeft. Een hoorbare, sterke hoest, die het nog mogelijk maakt om tussen de hoestbuien door lucht in te ademen, genereert voldoende druk om de meeste vreemde voedseldeeltjes te verplaatsen. Fysiek ingrijpen kan het nog gedeeltelijk vastzittende voedsel destabiliseren en het in een positie van volledige obstructie duwen.
Voedsel dat vastzit in de slokdarm zonder ademhalingsproblemen
Een veelvoorkomend en minder spectaculair geval: het voedsel blokkeert de luchtwegen niet maar blijft vastzitten in de slokdarm. De persoon ademt normaal, kan praten, maar voelt druk of pijn achter het borstbeen. Hij of zij kwijlt overvloedig en kan niet meer slikken.
Kleine slokjes lauw water drinken kan helpen om het voedsel naar de maag te laten bewegen. Sommige zorgprofessionals raden ook aan om speeksel te slikken in een staande positie, met de kin iets naar beneden. Proberen om het voedsel met droog brood of grote stevige stukken te duwen is echter contraproductief: dit kan de blokkade verergeren.
Als het ongemak langer dan één tot twee uur aanhoudt, is een medische consultatie noodzakelijk. Een onbehandeld vreemd voorwerp in de slokdarm kan een perforatie of lokale zwelling veroorzaken. De spoedeisende hulp heeft endoscopen om het voedsel onder visuele controle te verwijderen.
Voedselaspiratie: risicofactoren en dagelijkse preventie
Bepaalde situaties verhogen aanzienlijk de kans dat voedsel de verkeerde weg op gaat of vast komt te zitten in de slokdarm.
- Snel eten zonder voldoende te kauwen: grote en slecht gemalen stukken hebben moeite om de bovenste slokdarmsfincter te passeren
- Praten of lachen tijdens het slikken: de epiglottis, die de toegang tot de luchtpijp sluit tijdens het slikken, kantelt niet goed als de persoon aan het vocaliseren is
- Slokdysfagie door leeftijd of neurologische aandoeningen: oudere mensen en patiënten met ziekten die de spiercoördinatie beïnvloeden (beroerte, Parkinson) hebben een verhoogd risico op voedselaspiratie
- Ongepaste textuur: vezelig vlees, droge of plakkerige voedingsmiddelen (dichte broodkruimels, karamel) vereisen langdurig kauwen dat veel mensen onderschatten
De textuur van maaltijden aanpassen, het tempo van de voedselinname vertragen en vermijden om te praten met een volle mond blijven de meest effectieve preventiemaatregelen. Voor mensen met chronische slokdysfagie kan een evaluatie met een logopedist die gespecialiseerd is in slikken helpen om de houdingen en texturen te identificeren die het risico op voedselaspiratie verminderen.
Het criterium dat de hele beslissingsketen leidt, blijft hetzelfde van begin tot eind: vrije of geblokkeerde ademhaling. Een vastgelopen voedsel met een behouden ademhaling vraagt om geduld en eventueel een consultatie. Een obstructie van de luchtwegen met ineffectieve hoest vraagt om onmiddellijke ontsluitingsmaatregelen, zonder te wachten op hulp.